فهرست مطالب

فصل اول: معناى اعتكاف

فصل دوم: آيات اعتكاف

فصل سوم: روايات و سيره

فصل چهارم: داستان علماء و ائمه از اعتكاف و اشعار مناجات

فصل پنجم: احكام مراجع

فصل ششم: اعمال اعتكاف(ام داوود)

مقدمه

بحمد اللّه‏: با نهضت اسلامى ايران و رهبرى‏هاى راهبر الهى راد مرد بزرگ تاريخ بشريت و آن تاريخ ساز بلندى كه نامش از آفتاب بلندتر و نورانى‏تر و جاودانه‏تر است، بنيانگذار جمهورى اسلامى ايران امام خمينى قدس‏سره روحش شاد يادش گرامى باد، و همچنين شهداى راه حق و فضيلت كه توانستند با نثار جان خود نور حق را جلوه ديگر بخشند و نماى حق را در دل‏هاى انسان برافراشته نمايند. با پيروزى انقلاب اسلامى هر روز جلوه‏هايى از فرهنگ اسلامى در جامعه نمود ديگرى پيدا كرد.

و يكى از آن موارد فرهنگ دينى اعتكاف مى‏باشد، كه در ايام البيض 13 و 14 و 15 ماه رجب رشد چشمگيرى پيدا نموده است. كه در ايام البيض⁽¹⁾ ماه رجب، [13 و 14 و 15 [داراى رشد چشم‏گيرى مى‏باشد.

1. بيض كه به سفيدى گفته مى‏شود به مناسبت كامل بودن ماه و نورانيت آن اين سه شب را بيض مى‏گويند. هر ماه ايام البيض دارد.

اين عبادت الهى و جهاد اكبر كه در سطوح حوزه‏ها و دانشگاهها و اقشار عمومى جامعه رشد چشمگيرى پيدا نمود، ما را بر آن داشت،كه اين موضوع را با متونى از آيات و روايات به خدمت عابدان و عاشق عشق تقديم نمائيم.

«پيشنهادات و انتقادات خود را طبق آدرس نشر الطيار تلفنى يا كتبى يا حضورى ارسال نمايند.»

«احسان زاهرى»

فصل اول: معناى اعتكاف

معناى اعتكاف: اللُّبْثُ المُتَطاوِل: توقف و درنگ طولانى ، اَلُّبثُ فِى مَسجدِ جامعٍ ثَلاَثَةُ ايّامٍ فَصاعَدا لِلْعِبادَةِ: توقف در مسجد جامع سه روز و بيشتر براى عبادت⁽¹⁾

1. بررسى مجمع البحرين.

2.تحريرالوسيله امام خمينى .

فصل دوم: جايگاه اعتكاف در آيات الهى

«وَ اِذ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مُثَابَةً لِّلنَّاسِ وَ اَمْنًا وَ اتَّخِذُوا مِن مَّقَامِ اِبْراهيمَ مُصَلًّى وَ عَهِدْنَا اِلَى اِبراهيمَ و اِسمَاعيلَ اَن طَهِّرَا بَيتِىَ لِلطَّائِفينَ وَ العَاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ؛⁽¹⁾ ياد آوريد؛ زمانى كه بيت عتيق، كعبه معظمه را براى مردم پناهگاه امنى قرار داديم. مقام ابراهيم را به عنوان محل اقامه نماز انتخاب كنيد، ما از ابراهيم و اسماعيل عليهماالسلام تعهد و پيمان گرفتيم، كه خانه را براى طواف كنندگان (پروانه گان عاشق كه گرد معشوق خود ميگردند و اشك و عشق را نثار مى‏كنند)

1. بقره (2): 125.

خداوند مى‏فرمايد: «وَ لاَ تَبَاشِرُوهُنَّ وَ اَنتُم عَاكِفُونَ فِى المَسَاجِد؛⁽¹⁾ با زنان آميزش نكنيد، در حالى كه در مسجد معتكف هستيد. اين آيه‏ريفه بيان حكم حرمت لذات شهوانى را با زنان در حال اعتكاف بيان مى‏كند.

«اِذَا قَالَ لاَبِيهِ وَ قَومِهِ مَا هَذِهِ الَّتمَاثِيلُ الّتِى اَنتُم لَهَا عَاكِفُونَ؛⁽²⁾ ابراهيم عليه‏السلام براى آذر پدرش (عمويش) و قومش فرمود: اين بت‏هايى كه شما آن‏ها را مى‏پرستيد و براى آنها معتكف گشته‏ائيد چيستند؟ جواب دادند پدرانمان را عابد آنها يافتيم.

1. بقره (2): 187.

2.انبيا (21):52.

پدر و عمو و قومش گفتند: «قَالُوا وَجَدنَا ءَابَاءَنَا لَها عَابِديِن؛⁽¹⁾ گفتند ما پدرانمان را براى بت‏ها عبادكننده يافتيم».

و در سوره شعراء جواب ابراهيم عليه‏السلام را اين گونه دادند: «قَالُوا نَعبُدُ اَصنَامًا فَنَظَلُّ لَهَا عَاكِفِينَ؛⁽²⁾ابراهيم عليه‏السلام جواب دادند: ما بت‏ها را مى‏پرستيم و براى آنها معتكف مى‏گرديم. راستى بشر ديروز و امروز متأسفانه به چه جلوه‏هايى و چيزهايى دست التجاء و عبادت زده و به آنها پناه مى‏برد. و حقيقت عالم وجود را فراموش كرده و حجاب‏ها مانع شناخت و شعور او گرديده است. بايد در اعتكاف خويش از خداوند در خواست نمائيم ما را از جهل و بى‏خبرى و غفلت و نسيان بيرون و به سراى نور و حقيقت و معرفت نائل فرمايد.

«وَ المَسْجِدِ الحَرَامِ الَّذِى جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ سَوَاءً العَاكِفُ فِيهِ وَ الْبَادِ؛⁽³⁾ مسجد الحرامى كه براى مردم داديم، معتكفين و حاضرين و

1. انبيا (21): 53.

2.شعراء (26): 71.

3. حج (22): 25.

هارون در غياب حضرت موسى عليه‏السلام به قومش فرمود: شما امتحان مى‏شويد، پرورگار شما خداى رحمان است، از من پيروى نمائيد. «قَالُوا لَن نَّبْرَحَ عَلَيهِ عَاكِفِينَ حَتَّى يَرجِعَ اِلَينَا مُوسَى؛⁽¹⁾ جواب دادند: ما هم چنان گوساله را مى‏پرستيم و بر او معتكف هستيم، تا موسى به سوى ما برگردد».

در جاى ديگر داستان حضرت موسى عليه‏السلام آمده خطاب به سامرى فرمود. «وَانُظر اِلَى اِلاَهِكَ الَّذِى ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفاً لَّنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ

1. طه (20): 91.

1. طه (20): 97.

خلاصه: موارد استعمال اعتكاف در قرآن شريف در قالب‏هاى عاكفون، عاكفين، عاكف به معناى عبادت كنندگان و مقيمان و كسانيكه در عبادت بت‏ها ايستادگى و توقف نموده‏اند. لذا اين كلمه هم در معناى مذموم عبادت بت‏هاى بكار رفته و هم در عبادت ممدوح خالصان درگاه ربوبى استعمال گرديده است.

فصل سوم: جايگاه اعتكاف در روايات

بخش اول:

حديث اول: «اِذا كانَ العَشَرُ الاواخِر اِعتَكَفَ فِى المَسجِدَ وَ ضُرِبَتْ لَهُ قُبَّةٌ مِنْ شَعْرٌ، وَ شَمَّرَ المِيْزَر وَ طَوّى فَراشَهَ؛⁽¹⁾ رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم اين چنين بود، زمانى كه دهه آخر ماه رمضان فرا مى‏رسيد، در مسجد معتكف مى‏شد و براى او خيمه‏ائى از مو زده مى‏شد و لنگ را محكم به كمر مى‏بست و بستر را جمع مى‏نمود⁽²⁾ (معناى ديگر براى دو جمله «شَمَرَّ المِيْزرِ وَ طَوّى فَراشَه؛ از زنان جدا مى‏شد و جماع را ترك مى‏نمود)⁽³⁾.

1. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 397، روايت اول.

2.معناى لغوى.

3. مجمع البحرين معناى كنائى.

حديث سوم: ارزش خدمت به مردم و اعتكاف:

ميمون بن مهران گفت: من خدمت امام مجتبى عليه‏السلام نشسته بودم، مردى آمد، براى حضرت گفت، اى فرزند رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم فلانى از من اموالى را بستانكار است، مى‏خواهد مرا زندان كند، پس حضرت فرمود: بخدا قسم مالى نزد من نيست، تا بدهكارى تو را اداء نمايم، جمله بررسى شود(آن مردم خطاب به امام عليه‏السلام گفت: با او سخن بگو،) امام عليه‏السلام كفش خود را پوشيد، گفتم: اى فرزند رسول خدا من فراموش كردم، كه شما در حال اعتكاف هستى، امام عليه‏السلام فرمود:

1. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 397، روايت دوم.

1. وسائل الشيعه ج 7 ص 409.

«تَعاوَنُوا عَلى البِرِّ وَ التَّقوى؛ در جهت خوبيها و تقواى الهى همكارى نمائيد.

متن حديث ديده شود«عن النبى صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم : اَنَّه كَانَ اِذا كَانَ مُقيما اِعتَكَفَ العَشَر و الاواخر من رمضان و اذا سافر اعتكف من العام المقبل عشرين:⁽¹⁾ نقل شده است، پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم اين چنين بود، زمانى كه مقيم بود، ده روز آخر رمضان را معتكف مى‏شد. و زمانى كه دهه آخر رمضان را مسافر بود، سال آينده بيست روز معتكف مى‏شد».

1.كنزالعمال، خ 18091.

حديث پنجم: از امام صادق عليه‏السلام نقل شده كه پيامبر فرمود: «اِعْتِكافُ عَشْرٍ فى شَهْرِ رَمَضان تَعْدِلُ حَجَّتَيْنِ وَ عُمْرَتَين؛⁽¹⁾ اعتكاف ده روز در ماه رمضان معادل با دو حج و دو عمره مى‏باشد». اعتكاف نزد آل رسول خدا جزء در مساجد نبوده است و افضل اعتكاف در مسجد الحرام در مكه و مسجد نبوى در مدينه و مسجد كوفه و سائر شهرها مسجدى كه مردم در آن اجتماع مى‏كنند.

بررسى متن‏ها رواية ششم: امام صادق عليه‏السلام فرمود: رسول گرامى اسلام صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم در دهه اول ماه رمضان معتكف شدند و سپس در سال دوم در دهه دوم اعتكاف را انجام دادند و در سال سوم و تا آخر عمر هميشه دهه آخر رمضان را معتكف مى‏شوند.

1.وسايل الشيعه، ج7،ص397،روايت 3.

اين سيره نبوى در اعتكاف است.

رواية هفتم باب:

دسته دوم روايات: يازده روايت در وسائل الشيعه بيانگر وجوب روزه در حال اعتكاف از شرائط آن عمل محبوب الهى حساب مى‏گردد: «لا اعتكاف الا بصوم؛ اعتكاف جزء با روزه محقق نمى‏شود.

ابن عقيل نقل كرده كه حضرت فرمود: «اَلاِعْتِكافُ عِنْدَ آلِ رَسُولُ اللّه‏ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم لا يَكُونُ اِلاّ فِى مَساجِدِ، وَ اَفْضَلُ اِلاعْتِكافِ فِى الْمَسْجِدِ الحَرامِ وَ مَسْجِدُ الرَّسُولِ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم وَ مَسجَدُ الكُوفَةِ وَ سائِرُ الاَمْصارِ مَساجَدُ الجَماعاتِ؛⁽¹⁾ اعتكاف نزد آل رسول خدا جزء در مساجد نبوده است و افضل و با فضيلترين اعتكاف در مسجد الحرام در مكه و مسجد نبوى در مدينه و مسجد كوفه و سائر شهرها مسجدى كه مردم اجتماع مى‏كنند».

امام صادق عليه‏السلام فرمود: «جَوازُ الاِعْتِكافِ فِى كُلّ مَسجَدِ صَلىّ فِى اِمَامِ عَدل صلاةَ الجُمعَة جَماعةً وَ فِى الْمَسجَد الَّذى تُصَلِّىَ فِيهِ الجُمعَةِ بِاِمامِ وَ خُطْبَةِ؛⁽²⁾ در هر مسجدى كه امام عادل نماز جمعه را به جماعت اقامه كند و در مسجدى كه نماز جمعه جايز است». از دو

1. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 397، روايت سيزدهم.

2. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 397، روايت چهاردهم.

دسته چهارم روايات: اعتكاف و حل مشكلات برادران دينى

حل مشكلات برادران دينى و برآورده نمودن حاجات آنها از دو ماه روزه متوالى و اعتكاف آن دو ماه متوالى در مسجد الحرام در پيشگاه حضرت حق محبوبتر است.

لذا اعمال محبوب عنداللّه‏، عمل كننده را در درگاه ربوبى او محبوب مى‏نمايد. آيا از اعتكاف قصدى جز تقرب و محبوبيت است؟ اين فضيلت بهتر جلوه مى‏نمايد. با حل مشكلات و برآورده نمودن نياز برادران مسلمان حاصل مى‏گردد، لذا خدمت به مؤمنين و رفع حاجت آنها از دو ماه اعتكاف در بهترين مكان كه حرم امن الهى و بيت اللّه‏ الحرام كعبه معظمه است چه سعادتى از اين بالاتر.

ابوحمزه ثمالى از امام سجاد عليه‏السلام نقل مى‏كند حضرت فرمود: «وَ اللّه‏ لِقَضاءِ حَاجَتِه يَعنى اَلاَخِ المُؤْمِنِ اَحَبُّ اِلى اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ مِن صِيَامِ شَهْرَيْن مُتَتَابِعَين وَ اِعْتِكافِهَما فِى المَسجِد الحَرَامِ. اَقولَ: وَ تَقدم ما يدل على ذلك عموما؛⁽¹⁾ بخدا قسم برآوردن حاجت برادر مؤمن در پيشگاه الهى محبوبتر از دو ماه روزه متوالى در حال اعتكاف در مسجد الحرام ميباشد.

از ابى بصير از امام صادق عليه‏السلام حضرت فرمود: «مَن سَعى فِى حاجِةِ اَخيهِ المُسْلِمِ فَاجْتَهِدْ فيها فَأجْرَى اللّه‏ُ عَلى يَدَيْهِ قَضاها كَتَبَ اللّه‏ُ

1. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 413، روايت سوم.

1. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 413، روايت اول.

دسته پنجم روايات: ترك لذت‏ها و زيبايى‏هاى دنيا

امام صادق عليه‏السلام فرمود: «اِلمُعْتَكِفُ لا يَشُمُّ الطَّيبَ وَ لا يَتَلَذُّ بِالرّيحانَ وَ لا يُمارى وَ لا يَشَترى وَ لا يَبيعُ الحديث؛⁽¹⁾ انسان زمانيكه معتكف مى‏شود سزاوار است، شرائط در حال احرام حج و عمره را مراعات كند. يعنى خودش را چون محرم مشروط كند.

امام صادق عليه‏السلام فرمود:«وَ اشْتَرِطْ عَلى رَبِّكَ فى اِعْتِكافِكَ كَما تَشْتَرْطُ فى اِحْرامِكَ اَن يَحْلُكَ مِن اِعْتِكافِكَ عِندَ عارِضٍ اِنَ عَرَضَ لَكَ مِن عَلَّةٍ تَنْزِلُ بِكَ مِن أَمْرِ اَللّه‏ِ تَعالى؛⁽²⁾ خويشتن را بر پروردگارت در حال اعتكاف هم چنان كه در حال احرام (حج و عمره) خود را مشروط مى‏نمائى».

1. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 411، روايت اول.

2. وسايل‏الشيعه، ج7، ص 411، روايت دوم.

فصل چهارم: خاطراتى از معتكفين

گزارشى از اعتكاف مسجد جمعه شهرستان قم در سال 1380 شمسى در روز سوم اعتكاف وارد مسجد مذكور شده، جوانان و ميانسالان و پيران از همه اقشار را زيارت و ملاقات نمودم، هر كسى حال و هواى خويش در در اين بزم روحانى داشت، يكى در گوشه مسجد در حال سجود، ديگرى در ركوع عرفانى و سومى در حال نيايش عاشقانه با معشوق و محبوب و معبود خويش بود، يكى نجواى دل را با خالق هستى بوسيله اشك جارى بر گونه‏هايش تحقق مى‏بخشيد و ديگرى زمزمه ماه رجب را در قالب صوت زيبا و

خاطره دوم:

مصاحبه با يكى از دانشجويان معتكف در مسجد جمعه قم، او با تمام معنويتى كه در چهره‏اش ديده مى‏شدو جائى براى اعتكاف نيافته بود و درب‏ها را به روى خود بسته يافته اما سرانجام دعوتنامه معشوق براى ورود به بيت الهى به دست او مى‏رسد، در اينجا گويا همه خواسته خويش را دريافت مى‏نمايد. كه از طرف صاحب بيت دعوت شده تا در مهمانى الهى شركت كند و به نجواى دل در قالب زمزمه عاشقانه نيمه شب در حال قيام و ركوع و سجده و روزه تحقق بخشد و روح و جان خويش را از سفره آسمانى بهره‏مند گرداند. او اظهار داشت: من دانشجوى سال دوم رشته زبان در دانشگاه قم براى اعتكاف به مسجد جمعه قم مراجعه كردم گفتند: ثبت‏نام تمام شده، جايى جهت اعتكاف شما نيست، خيلى دوست داشتم، لذا اصرار كردم، گفتند شب آخر ساعت دوازده به بعد بيائيد، اگر جا باشد، به شما واگذار مى‏نماييم. منتظر بودم، لذا درب

خداوندا! همه مردم، علماء و طلاب، دانشجويان و دانش‏آموزان، جوانان و فرزندان ما را در جهت رشد و بالندگى معنوى و اعتكاف و عمره و حج، زيارت و شفاعت اهل بيت عليهم‏السلام در دنيا و آخرت موفق فرما.

فصل پنجم: احكام اعتكاف و معتكف

1. معتكف بايد عاقل باشد، پس از ديوانه در حال جنون و از مست در حال فقدان عقل اعتكاف صحيح نيست.

2. نيت: قصد قربت و اخلاص كافى است و نيازى به بيان استحباب و وجوب نمى‏باشد. نيت را از اذان صبح آغاز كند و تأخير آن جايز نيست.

3. زمان شروع اعتكاف از اول اذان صبح و اگر شب اول را داخل در اعتكاف نمايد بهتر است و از همان زمان نيت را آغاز نمايد.

4. روزه گرفتن از شرائط صحت اعتكاف ميباشد.

5. روزه اگر از اعتكاف باشد، يا روزه واجب، مثل رمضان و قضاى آن و نذرى و استحبابى هم باشد. اشكالى ندارد و اعتكاف صحيح است. اعتكاف در ايام معينى كه روزه نذرى يا واجب ديگر برگردن انسان است، بلا اشكال ميباشد.

6. تحقق اعتكاف به كمتر از سه روز نمى‏باشد، اگر چه بهتر اين است، كه شب اول هم داخل در اعتكاف باشد. و بعد از اتمام دو روز، روزه روزِ سوم واجب مى‏شود.

7. هر روز اعتكاف از اذان صبح تا مغرب شرعى مى‏باشد. و اگر 5 روز معتكف شد روز ششم واجب مى‏شود و همچنين اعتكاف تا روز هشتم موجب وجوب روز نهم مى‏گردد. شب اول و شب چهارم داخل در شرائط اعتكاف نمى‏باشد. تحقق اعتكاف از وسط روز اول تا وسط روز چهارم محل تأمل و اشكال است.

8. اعتكاف بايد در مسجد الحرام و مسجد النبى و مسجد كوفه

الف. اذن زوج نسبت به زوجه زمانيكه منافى با حق زوج باشد ولكن احتياط مطلق اذن است، چه با حق همسر مزاحمت داشته باشد يا نداشته باشد.

ب. اذن مستأجر نسبت به اجيرش.

د. اذن پدر و مادر نسبت به فرزند اگر اعتكاف موجب اذيت آن‏ها شود.

10. ادامه توقف در مسجد از شرائط تحقق اعتكاف است، لذا حق خروج عمدى و اختيارى براى غير كارهاى ضرورى عادى (قضاء و حاجت) و عقلى (حوادث) و شرعى (غسل كردن) ندارد.

11. اعتكاف از بچه مميز جايز است.

12. بازگشت از نيت در اعتكاف مطلقا جايز نيست. برگرداندن

1.مسجد جامع: مسجدى است كه مردم شهر در آن اجتماع مى‏نمايند و اختصاص به محل و طايفه خاصى ندارد. و در روايات قبلاً بيان شد.

13. قطع اعتكاف قبل از اتمام روز دوم جايز است.

14. قطع اعتكاف نذرى معين و خاص جايز نيست.

15. سه روز و دو شب وسط در اعتكاف بايد متصل باشد، در غير اين صورت اين عمل صحيح نيست، پس از شرايط اعتكاف مولات زمان است.

16. اعتكاف نذرى كمتر از سه روز و دو شب منعقد نمى‏شود.

17. انسان مى‏تواند در نذر خود شرط كند اگر هر عوارضى پيش آمد، از اعتكاف بازگردد و قضاء و كفاره و گناهى هم ندارد و بدون عارضه‏ائى بهم زدن اعتكاف محل منع است.

18. بايد سه روز و دو شب اعتكاف در يك مسجد واقع شود و در دو مسجد جايز نيست و در صورت عذر ماندن و ترس و اضطراب اعتكاف باطل است.

19. مواردى كه خارج شدن براى معتكف از باب ضرورت مباح

الف. شهادت دادن

ب. عيادت از مريض، و تشييع جنازه و بدرقه نمودن مسافر و استقبال كردن از افرادى كه وابستگى عرفى و قومى به انسان دارند.

د. معتكف مى‏تواند، براى كارهاى واجب و لازم عقلى و شرعى و عرفى، دنيوى يا اخروى خارج شود. و يا جهت امورى كه برترى عقلى و شرعى و عرفى دارد.

20. در خارج مسجد در صورت امكان بايد زير سايه ننشيند. احتياط مستحب آن است، كه مطلق نشستن را ترك كند، مگر در صورت ضرورت، احتياط مستحب اين كه زير سايه راه نرود.

21. از مسجد خارج شدن براى نماز جماعت در غير مكه اشكال دارد.

22. بر جنب واجب است، جهت غسل از مسجد خارج شود و در صورت ترك و خارج شدن و غسل نمودن اعتكاف از جهت حرمت ماندن جنب در مسجد باطل مى‏گردد.

23. خروج طولانى در مورد ضرورت‏ها اگر صورت اعتكاف را محو كند، اعتكاف باطل مى‏شود.

بخش دوم: محرمات اعتكاف

در طول اعتكاف، موارد زير بر معتكف حرام است.

24. مباشرة با زنان؛ جماع و بوسيدن و لمس شهوانى، بلكه هر عملى كه از روى غريزه جنسى بهرگونه باشد حرام است.

25. خارج شدن از مسجد از روى عمد و اختيار، بدون عذر و ضرورت.

26. استمناء.

27. استشمام بوى خوش.

28. خريد و فروش.

29. جدال و بحث در امورى دينى و دنيائى زمانى كه براى پيروزى غلبه و برترى و كسب فضيلت در مقابل ديگرى باشد. پس

30. احتياط مستحب آن است، كه معتكف از كل محرمات احرام اجتناب كند، اگر چه اقوى خلاف احتياط است.

31. افطار كردن روزه حرام لذا افطار كردن در شب اشكال ندارد.

32. تمام مبطلات روزه بر معتكف حرام و موجب بطلان اعتكاف مى‏شود.

بخش سوم: مبطلات اعتكاف

33. خروج عمدى و اختيارى براى غير علت‏هاى مباح (مثل تجديد طهارة) و اگرچه جاهل به حكم هم باشد، موجب بطلان اعتكاف مى‏گردد.

34. مباشرة با زنان، جماع، بوسيدن و لمس شهوانى و بالعكس زنان با مردان در شب يا روز و موجب بطلان اعتكاف مى‏گردد.

35. بطلان روزه موجب بطلان اعتكاف مى‏شود. لذا تمام

37. قضاى اعتكاف مستحبى اگر بعد از اتمام دو روز بوده، واجب است. اما بطلان قبل از اتمام دو روز تكليفى ندارد.

38. اگر در اعتكاف شرط رجوع كرده⁽²⁾ و طبق شرط عارضى پيش آمد و از اعتكاف برگشت اگرچه در روز سوم هم باشد، قضاء و شروع از اول لازم نيست.

بخش چهارم: كفارات در اعتكاف

39. باطل كردن اعتكاف بوسيله جماع در روز ماه رمضان دو كفاره دارد و در شب يك كفاره و هم چنين است، در افطار كردن قضاى روزه ماه رمضان بعد از اذان ظهر يك كفاره دارد.

40. اگر مرد زن را در روزهاى رمضان در حال اعتكاف وادار به

1.مبطلات روزه در پاورقى بيآيد از روى رساله امام خمينى.

2.در نيت اعتكاف شرط كرده اگر فلان كار پيش آمد، از اعتكاف خارج مى‏شوم.

41. اگر زن و مرد جماع را در روز اعتكاف اختيار نمودند، هريك دو كفاره و اگر در شب‏هاى اعتكاف باشد بر هر نفر يك كفاره واجب است.

42. جماع در اعتكاف استحبابى اگر بودن دست برداشتن از اعتكاف باشد احتياط واجب در كفاره است.

43. در صورت دست بر داشتن از اعتكاف كفاره ندارد، مثل ساير محرمات عمدى اعتكاف كه كفاره ندارد.

44. كفاره اعتكاف مثل كفاره ماه رمضان است، اگرچه احتياط در رعايت ترتيب كفاره است، شصت روز، روزه اگر نتوانست شصت مسكين طعام دهد و يا يك بنده آزاد نمايد.

فصل پنجم: اعمال ايام بيض ماه رجب (ام داوود)

اعتكاف اعمال «خاصى ندارد، مگر همان توقف در مسجد جهت عبادت و روزه گرفتن براى تقرب به محضر الهى و اعمال ام داوود ربطى به اعتكاف ندارد. اما از آن جا كه در ايران اسلامى اعتكاف در ماه رجب شهرت خاصى به خود گرفته است. اين اعمال در ايام اعتكاف ماه رجب انجام مى‏گردد، از آن بهترين فيض و بهره را مى‏برند.

فصل ششم: اعمال امّ داوود به شرح زير است:

45. روزهاى 13 و 14 و 15 رجب را روزه گرفتن.

46. اول ظهر غسل كند، سپس در جاى خلوتى كه او را مشغول نكند و كسى با سخن نگويد، چون ظهر شد، نماز ظهر و عصر را با ركوع و سجده زيبا به جاى آورد. و سپس رو به قبله بنشيند و اعمال زير را انجام دهد:

47. سوره حمد و اخلاص را هريك 100 مرتبه.

48. آية الكرسى 10 مرتبه.

49. سوره‏هاى انعام، بنى اسرائيل، كهف، لقمان، تا آخر قرآن تلاوت نمايد.

50. دعاهاى نقل شده در مفاتيح را بخواند.

فصل هفتم: متن مناجات

«1» صَدَقَ اللّه‏ُ العَظيمُ الّذَى لا اِلهَ اِلا هُوَ الحَىُّ القَيُّوم ذُوالجَلالِ وَ الاِكْرامِ الرَّحمنُ الرَّحيمُ الحَليمُ الكَريمُ الَّذى لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَئٌ وَ هُوَ السَّميعُ البَصيِرُ الخَبِيرُ

«1»خداى بزرگ راست گفت آن خدائى كه جز او نيست و زنده و جاويد، صاحب بزرگى و كرامت و رحمت براى عموم در دنيا و براى خاصان در آخرت، آن معبودى كه بردبار و صبور و بزرگوار است آن خدائى كه چيزى مثل او نيست، و او شنونده و دانا و بيناى به همه امور و آگاه به همه اعمال است.

«3»خدائى جزء او نيست كه عزيز و قدرتمند و حكيم و اهل حكمت است. و رسولان اهل كرامتش [توحيد و رسالت الهى و آن چه به آن‏ها وحى شده بود] ابلاغ نمودند و من هم از شهادين بر ابلاغ رسولان هستم.

«5» وَ لَكَ النِّعْمَةِ وَ لَكَ العَظَمَةُ وَ لَكَ الرَّحْمَةُ

«10»وَ لَكَ الأَخِرَةُ وَ الأوُلى وَ لَكَ ما تَرْضى بِهِ مِنَ الثَّنآءِ وَ الْحَمْدِ وَ الشُّكْرِ وَ النِّعَمآءِ

«5» بارالها! نعمت و بزرگى و افتخار و رحمت بيكران براى توست.

«6» معبودا! بزرگى و شكوه ارزش و، حكومت و [وجود نازنين] توست، منت نهادن و نعمت دادن از منحصر به (جمال جميل) توست.

«7» بارالها! به پاكى و طهارت ياد كردن و پاكى ستودن و يكى دانستن [لا اله الا اللّه‏] و بزرگ شمردن و به بزرگى ياد كردن فقط براى [وجود رعناى] توست.

«10» دنيا و آخرت براى توست [حاكم و مالك هر دو سرا توئى] و آن چه تو به آن راضى هستى، از مدح و ستايش و شكر و نعمت منحصر براى [ذات كبريائى [توست.

«11» اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى جَبْرَئيلَ أَمينِكَ عَلى وَحْيِكَ وَ الْقَوِىِّ عَلى أَمْرِكَ وَ الْمُطاعِ فى سَمواتِكَ وَ مَحالِّ كَراماتِكَ الْمُتِحَمِّلِ لِكَلَماتِكَ النّاصِرِ لأَنْبيائِكَ المُدَمِّرِ لأَعْدائِكَ

«12» اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى ميكائيلَ مَلِكَ رَحْمَتِكَ وَ الَْمخْلُوقِ لِرَأفَتِكَ وَ الْمُسْتَغْفِرِ المُعينِ لأَهْلِ طاعَتِكَ

«13» اَللّهُمَ صَلِّ عَلى إِسْرافيلَ حامِلِ عَرْشِكَ وَ صاحِبِ الصُّورِ الْمُنْتَظِر لأَمْرِكَ الوَجَلِ المُشْفِقِ مِنْ خيفَتِكَ

«11» خدايا! بر جبرئيل كه امين بر بر وحى تو است و بر اجراء دستوراتت قدرتمند و در آسمانهايت مورد اطاعت و محل ورود كرامات توست و در برگيرنده تمام دانش‏هاى تو و يارى كننده انبيائت و نابود كننده دشمنان توست، درود بفرست.

«12» خدايا! بر ميكائيل فرشته رحمت [بيكرانت] و آفريده شده براى مهربانيت و استغفار كنندايى كه يارى دهنده براى اهل طاعت توست، درود بفرست. [تا محبت او عنايات و توجه تو را به بندگانت اعلان نمايد.]

«13» خداوندا! بر اسرافيل كه حمل كننده عرش توست و صاحب شيپور كه منتظر اجراى دستور توست، ترسناك و نگران از ترس توست، درود بفرست.

«14» أَللّهُمَّ صَلِّ عَلى حَمَلَةِ الْعَرْشِ الطّاهِريِنَ وَ عَلىَ السَّفَرَةِ الكّرامِ البَرَرَةِ الطَّيِبينَ وَ عَلى مَلائِكَتِكَ الكَرَامِ الكاتِبين وَ عَلى مَلائِكَةِ الجِنانِ وَ خَزَنَةِ النّيرانِ وَ مَلِكَ المَوتِ وَ الأَعْوانِ يا ذَالجَلالِ وَ الإِكْرامِ

«15» أَللّهُمَّ صَلِّ عَلى أَبْنيا آدَمَ بَديعِ فِطرَتِكَ الَّذى كَرَّمْتَهُ بِسُجُودِ مَلائِكَتِكَ وَ أَبْحَتَهُ جَنَّتَكَ

«16» أَللّهُمَّ صَلِّ عَلى اُمِّنا حَوّاءَ المُطَهَّرَةِ مِنِ الرِّجْسِ⁽¹⁾ المُصَفّاتِ مِنَ الدَّنَسِ⁽²⁾ الْمُفَضَّلَةِ مِنَ الأِنْسِ الْمُتَرَدِّدَةِ بَينَ مَحالِ الْقُدْسِ

1.رجس اعمال زشت و وسوسه‏هاى شيطانى، نجس و قذر. مجمع البحرين.

«14» بارالها! بر حاملان عرش كه پاكانند و بر سفيران با كرامت كه خوبان پاكيزه‏اند و بر ملائكه‏ات كه نويسندگان بزرگوارند و بر فرشته‏گان بهشت و بر مأموران جهنم و بر فرشته مرگ و ياران او [كه مأمور قبض روح انسانها هستند]. اى خدائى كه صاحب بزرگى و كرامت هستى، بر همه آن‏ها صلوات و درود بفرست.

«15» خدايا! بر پدر ما حضرت آدم كه پديد آمده آفرينش توست، كه او را به وسيله سجده‏هاى فرشته‏گانت گرامى داشتى و بهشت خويش را براى او مباح نمودى، درود بفرست.

«16» خداوندا! بر مادر ما حواء كه پاكيزه از وسوسه‏هاى شيطانى و نجس و آلودگى‏هاى چركين (شايد ايام عادت) مى‏باشد و برترى داده شده از ميان انسانها است و آمد و رفت كننده بين قدسيان مى‏باشد، درود بفرست.

«17» أَللّهُمَّ صَلِّ عَلى هَابِيلَ وَ شَيْثٍ وَ إِدْريسِ وَ نُوحٍ وَ هُودٍ وَ صالِحٍ وَ إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحقَ وَ يَعْقُوبَ وَ يُوسُفَ وَ الأَسْباطِ وَ لُوطٍ وَ شُعَيْبٍ وَ أَيُّوبَ وَ مُوسى وَ هرُونَ وَ يُوشَعَ وَ ميشا وَ الخِضْرِ وَ ذِى القَرْنَيْنِ وَ يُونُسَ وَ إِلْياسَ وَ اليَسَعَ وَ ذِى الْكِفْلِ وَ طالُوتَ وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ وَ زَكَريّا وَ شَعْيا وَ يَحيْى وَ تُورُخَ وَ مَتّى وَ اِرْميّا وَ حَيْقُوقَ وَ دانيّالَ وَ عُزَيْرٍ وَ عيسى وَ شَمْعُونَ وَ جِرجيسَ وَ الحَوارييّنَ وَ الأَتْباعِ وَ خالِدٍ وَ حَنْظَلَةَ وَ لُقْمانَ

«17» بارالها! بر هابيل و شيب و ادريس و نوح و هود و صالح و ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و يوسف و اسباط و لوط و شعيب و ايوب و موسى و هارون و يوشع و ميشا و خضر و ذى قرنين و يونس و الياس و اليسع و ذى الكفل و طالوت و داود و سليمان و زكريا و شعيا و يحييط و تورخ و متى و ارمياو حيقوق و دانيال و عزير و عيسى و شمعون و جرجيس و حواريون و اَتباع و خالد و حنظه و لقمان عليهم‏السلام درود بفرست.

«18» أَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَدٍ وَ ارْحَمْ مُحَمَّدا وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بارِكْ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَما صَلَّيْتَ وَ رَحْمِتَ وَ بارَكْتَ عَلى إِبْراهيمَ وَ آلِ إِبْراهيمَ اِنَّكَ حَميدٌ مَجيدٌ

«19» أَللّهُمَّ صَلِّ عَلى الأَوصيَاءَ وَ السُّعَداءِ وَ الشُّهَداءِ وَ أَئِمَّةِ الهُدى

«20» أَللّهُمَّ صَلِ عَلىَ أَبْدالِ وَ أَلاوْتادِ وَ السُيّاحِ وَ الْعُبّادِ وَ الُمخْلِصينَ وَ الزُّهّادِ وَ أَهْلِ الجِدِّ وَ الإِجْتِهادِ

«18» بارالها!بر محمد و آل او درود بفرست و بر محمد و اهلبيتش رحم كن. و بر محمد و آل او بركت هم چنان كه برابراهيم و ال او درود فرستادى و حم كردى وبركت دادى، به درستى كه تو ستايش شده و بزرگ هستى.

«19» خدايا! بر جانشينان پيامبرانت و سعادتمندان محضرت و شهداء راهت وامامان هدايت گر، درود بفرست.

«20» خدايا! بر اولياء و صالحين و بزرگان كسانى كه جهت عبادت در زمين گردش مى‏نمايند و بر كسانى كه بسيار عبادت كننده‏اند و بر افراد خالص شده و بى رغبت به جلوه‏هاى دنياى فانى و بر اهل سعى و كوشش درود

1.بله، اين درودها و فضيلت‏ها در صورتى است كه كارها براى خدا باشد.

«22» وَ بَلِّغْ رُوحَهُ وَ جَسَدَهُ مِنّى تَحيّةً وَ سَلاماً وَزِدْهُ فَضْلاً وَ شَرَفاً وَ كَرَماً حَتّى تُبَلِّغَهُ أعْلى دَرَجاتِ أَهْلِ الشَّرَفِ مِنَ النّبييّنَ وَ الْمُرْسَلينَ وَ الأَفاضِلِ المُقَرَّبينَ

«23» أَللّهُمَّ وَ صَلِّ عَلى مَنْ سَمَّيْتُ وَ مَن لَمْ اُسَمِّ مِنْ مَلائِكَتِكَ وَ أَنْبيائِكَ وَ رُسُلِكَ وَ أهْلِ طاعَتِكَ

«24» وَ اَوْصِلْ صَلَواتِى إِلَيْهِمْ وَ أِلى أَرْواحِهِمْ وَ اجْعَلْهُمْ اِخْوانِى فِيكَ وَ أَعْوانِى عَلى دُعائِكَ

«21» خدايا! بهترين درودهايت را به حضرت محمد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله و اهلبيتش عليهم‏السلام اختصاص بده و كراماتت را به آن‏ها ببخش.

«22» خدا! از جانب من به روح پيامبر و جسمش تحيت و سلام را ابلاغ كن و آن درود و سلام رااز جهت برترى و بزرگى و كرامت به گونه ايى زياد نما، كن تا پيامبر را به بالاترين درجاب اهل شرافت در ميان انبياء و رسولان برسانى.

«23» خدايا! بر كسانى كه از ملائكه و انبيائت و رسولانت و اهل اطاعتت نام بردم و نبردم، درود بفرست.

«24» خدايا! و درود مرا بر آن‏ها و ارواح آن‏ها برسان و آن‏ها را برادران من در [راه و هدف و دين و محضرت] خودت قرار بده و

«25»أَللّهُمَ اِنّى أَسْتَشْفِعُ بِكَ إِلَيْكَ أَسْئَلُكَ وَ بِجُودِكَ إِلى جُودِكَ وَ بِرَحْمَتِكَ إِلى رَحْمَتِكَ وَ بِأَهْلِ طاعَتِكَ أِلَيْكَ وَ

«26» أَللّهُمَّ بِكُلِّ مَا سَئَلُكَ بِهِ اَحَدٌ مِنْهُمْ مِنْ مَسْئَلَةٍ شَريفَةٍ غَيرَ مَرْدُودَةٍ وَ بِمَا دَعَوْكَ بِهِ مِنْ دَعْوَةٍ مُجابَةٍ غَيرَ مُخَيِبَةٍ

«27»يا اللّه‏ُ يا رَحْمنُ يا رَحيمُ يا حَليمُ يا كَريمُ يا عَظيمُ يا جَليلُ يا منيلُ يا جَميلُ

«25» بارالها! به درستى كه من به وسيله خودت براى رسيدن به محضرت طلب شفاعت مى‏نمايم. و بوسطه كرامتت براى رسيدن به بزرگوارى طلب شفاعت مى‏كنم، و بوسيله بخششت براى رسيدن به سخاوتت و بواسطه رحمت براى رسيدن مهربانى و بخشندگى و بوسيله كسانى كه تو را اطاعت مى‏كنند، به محضر تو مى‏رسم.

«26» خدايا! قسم به همه آن چه انبياء بوسيله آن از تو درخواست شريفى نمودند كه رد نشد و به آنچه تو را خوانند و دعايشان مستجاب شده و بى جواب نمانده از تو مى‏خواهم.

«26» اى خدا، اى بخشنده، اى مهربان، اى بردبار، اى بزرگوار، اى بزرگ، اى عطا كننده، اى زيبا.

«29» يا مُجيلُ يا كَبيرُ يا قَديرُ يا بَصيرُ يا شَكُورُ يا بَرُّ يا طُهْرُ يا طاهِرُ يا قاهِرُ

«30» يا ظاهِرُ يا باطِنُ يا ساتِرُ يا مُحيطُ يا مُقْتَدِرُ يا حَفيظُ يا مُتِجَبِّرُ يا قَريبُ يا وَدُودُ

«31» يا حَميدُ يا مَجيدُ يا مُبْدِئُ يا مُعيدُ يا شَهيدُ يا مُحْسِنُ يا مُجْمِلُ يا مُنْعِمُ يا مُفْضِلُ

«28» اى ضمانت كننده روزى، اى دفاع كننده از حقوق بندگان، اى گذشت كننده آگاه، اى درخشنده، اى هلاك كننده‏اى قدرت و حكومت دهنده به مظلومين، اى كسى كه از دوستانش و آن‏ها را يارى و مستحيقين من را منع مى‏نمايد،(منع او حكم اوست و عطايش جود و رحمت است)، اى قدرت و حكومت دهنده به مظلومين، اى حافظ، (اى قدرتمند).

«29» اى اداره كننده جهان هستى، اى بزرگ، اى قدرتمند، اى دقت كننده، اى تشكر كننده، اى خوب و نيكو، اى پاك، اى پاك كننده، اى قدرتمند پيروزمند.

«30» اى آشكار، اى پنهان، اى پوشاننده، اى مسلط بر همه وجود، اى قدرتمند، اى حفاظت كننده، اى جبران كننده، اى نزديك،

«31» اى آغاز كننده خلقت، اى گواه، اى احسان كننده، اى نيكى كنده، اى نعمت دهنده، اى فضيلت دهنده و چندين برابر عطا كننده.

«32»يا قابِضُ يا باسِطُ يا هادى يا مُرْسِلُ يا مُرْشِدُ يا مُسَدِّدُ يْا مُعْطى يا مانِعُ يا دافِعُ يا رافِعُ

«33»يا باقى يا واقى يا خَلاّقُ يا وَهّابُ يا تَوّابُ يا فَتّاحُ يا نَفّاحُ يا مُرْتاحُ

«34» يا مَنْ بِيَدِهِ كُلُّ مِفْتاحٍ يا نَفّاعُ يا رَؤُفُ يا عَطُوفُ يا كافى يا شافى يا مُعافى يا مُكافى

32. اى تنگ گيرنده روزى، اى گشايش گر، اى هدايتگر، اى فرستنده انبياء، اى ارشاد كننده، اى درست عمل كننده (محكم كننده تقوى) اى هديه دهنده، اى منع كننده (قبل از آمدن بلاها)اى دفع كنده بلاها اى برطرف كننده (آمده برمى‏گرداند).

«35» يا وَفِىُّ يا مُهَيْمِنُ يا عَزيزُ يا جَبّارُ يا مُتَكَبِّرُ يا سَلامُ يا مُؤمِنُ يا اَحَدُ يا صَمَدُ

«36» يا نوُرُ يا مُدَبِّرُ يا فَرْدُ يا وِتْرُ يا قُدّوُسُ يا ناصِرُ يا مُونِسُ يا باعِثُ يا وارِثُ يا عالِمُ يا حاكِمُ

«37»يا بادى يا مُتَعالى يا مُصَوِّرُ يا مُسَلِّمُ يا مُتَحِبَّبُ يا قآئِمُ يا دآئِمُ يا عَليمُ

«38» يا حَكيمُ يا جَوادُ يا بارِئُ يا بآرُّ يا سآرُّ يا عَدْلُ يا فاصِلُ يا دَيّاُن يا حَنّانُ يا مَنّانُ

35. اى وفا كننده (به وعده‏ها) اى نگهبان، اى قدرتمند، اى كسى آفريده‏ها را مجبور در امور خود مى‏نمايد، و اختيارى ندارند، (راه فرارى از حكومت او ندارند). اى كسى كه لباس بزرگى براى اوست. اى كسى كه از همه نقص‏ها و عيب سالم و پاك است. اى امان دهنده از عذاب اى يگانه در وجود، اى بى نياز از غير.

«39» يا سَميعُ يا بَديعُ يا خَفيرُ يا مُعينُ يا ناشِرُ يا غافِرُ يا قَديمُ يا مُسَهِّلُ يا مُيَسِّرُ

«40» يا مُميتُ يا مُحْيى يا نافِعُ يا رازِقُ يا مُقْتَدرُ يا مُسَبِّبُ يا مُغيثُ يا مُغنى يا مُقْنى

«41» يا خالِقُ يا راصِدُ يا واحِدُ يا حاضِرُ يا جابِرُ يا حافِظُ يا شَديدُ يا غِياثُ يا عآئِدُ يا قابِضُ

«42»يا مَنْ عَلا فَاسْتَعْلى فَكانَ بِالْمَنْظَرِ الأَعْلى يا مَنْ قُرُبَ فَدَنا وَ بَعُدَ فَنَاىَ وَ عَلِمَ السِّرَّ وَ اَخْفى

39. اى آگاه به شنيدنى‏ها، اى پديد آورنده. اى پناه دهنده، اى يارى كننده، اى منتشر كننده، اى آمرزنده، اى ازلى كه از اول بودى، اى آسان كننده كارها، اى هموار كننده راه (مشكلات را حل مى‏نمايى).

«43»يا مَنْ اِلَيْهِ التَّدْبيرُ وَ لَهُ الْمَقاديرُ وَ يا مَنِ الْعَسيرُ عَلَيْهِ سَهلٌ يَسيرٌ يا مَنْ هُوَ عَلى ما يَشآءُ قَديرٌ

«44» يا مُرْسِلَ الرِّياحِ يا فالِقُ الأَصْباحِ يا باعِثَ الأَرْواحِ يا ذَالجُودِ وَ السَّماحِ يا رآدَّ ما قَدْفاتَ يا ناشِرَ الأَمْواتِ

«45»يا جامِعَ الشَّتاتِ يا رازِقَ مَنْ يَشآءُ بِغَيْرِ حِسابٍ وَ يا فاعِلَ ما يَشآءُ كَيْفَ يَشآءُ وَ يا ذَالْجَلالِ وَ الإِكْرامِ

«46» يا حَىُّ يْا قَيُّومُ يْا حَيْاً حينَ لا حَىَّ يا حَىُّ يا مُحْيِىَ الْمؤتى يا حَىُّ لا اِلهَ اِلاّ أَنْتَ بَديعُ السَّمَواتِ وَ الأَرْضِ

43. اى كسى كه مديريت نظام هستى به سوى اوست و اندازه‏گيرى در همه امور براى اوست اى كسى كه سختى‏ها براى او آسان و هموار است، اى كسى بر آنچه بخواهد تواناست!!

«47» يا اِلهِى وَ سَيِّدى صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ارْحَمْ مُحَمَّدا وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بارِكْ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَما صَلَّيْتَ وَ بارَكْتَ وَ رَحْمَتَ عَلى إِبْراهيمَ وَ آلِ إِبْراهيمَ إِنَّكَ حَميدٌ مَجيدٌ

«48» وَ ارْحَمْ ذُلّى وَ فاقَتِى وَ فَقْرى وَ انْفِرادِى وَ وَحْدَتى وَ خُضُوعى بَينَ يَدَيْكَ وَ اعْتِمادِى عَلَيْكَ وَ تَضَرُّعى اِلَيكَ

«49» أَدْعُوكَ دُعاءَ الْخاضِعِ الذَّليلِ الخاشِعِ الخائِفِ المُشْفِقِ البائِسِ المَهينِ الحَقيرِ الجائِعِ الفَقيرِ

«50»العائِذِ المُسْتَجيرِ المُقَرّ بِذَنْبِهِ المُسْتَغْفِرِ مِنْهُ المُسْتَكينِ لِرَبِّهِ

47. اى خدايم، اى سرورم !درود بر محمد و ال محمد بفرست و بر محمد و آلش رحم كن و بر محمد و اهل بيتش بركت كرامت نما چنانچه درود و بركت و رحمت بر حضرت ابراهيم و اهل بيت او فرستادى بدرستى كه ستايش شده و پسنديده و بزرگى.

«51» دُعاءَ مِنْ أَسْلَمَتْهُ ثِقَتَهُ وَ رَفَضَتْهُ أَحِبَّتَهُ وَ عَظِمَتْ فَجيعَتُهُ

«52» دُعاءَ حَرَقٍ حَزينٍ ضَعيفٍ مَهينٍ بائِسً مُسْتَكينِ بِكَ مُسْتَجيرٍ

51. خدايا! ترا مى‏خوانم خواندن كسى كه در آتش غم و غصه مى‏سوزد، اى ضعيف و خوار، پريشان و بيچاره، به تو رومى آورده است (از تو طلب پناه نموده است.

58. اى حفاظت كننده دختر حضرت شيعب عليه‏السلام و اى كفالت كننده فرزند مادر حضرت موسى عليه‏السلام . از تو مى‏خواهم بر محمد و اهل بيتش درود بفرستى و همه گناهانم را بيآموزى .

«53» اَللّهُمَّ وَ أسْئَلُكَ بِأنَّكَ مَليكٌ وَ اَنَّكَ ما تَشاءُ مِنْ اَمْرٍ يَكُونُ وَ أَنَّكَ عَلى ما تَشاءُ قَديرٌ وَ اَسْئَلُكَ بِحُرْمَةِ هَذَا الشَّهْرِ الْحَرامِ وَ البَيْتِ الْحَرامِ وَ الْبَلَدِ الْحَرامِ وَ الرُّكْنِ وَ الْمَقامِ وَ الْمَشاعِرِ الْعِظامِ وَ بِحَقِ نَبِيِّكَ مُحَمَدٍ عَلَيْهِ وَ آلِهِ السَّلامُ يا مَنْ وَهَبَ لأَدَمَ شَيْثاً وَ لإبْراهيمَ إَسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يا مَنْ رَدَّ يُوسُفً عَلى يَعْقُوبَ وَ يا مَنْ كَشَفَ بَعْدَ الْبَلاءِ ضَرَّ أَيُّوبَ يا رَادَّ مُوسى عَلى اُمِّهِ وَ زائِدَ الْخِضْرِ فِى عِلْمِهِ وَ يا مَنْ وَهَبَ لِداوُدَ سُلَيْمانَ وَ لِزَكَريِّا يَحْيى وَ لِمَرْيَمَ عيسى يا حافِظَ بِنْتِ شُعَيْبٍ وَ يا كافِلَ وَ لَدِ اُمِّ مُوسى أَسْئَلُكَ اَنْ تُصَلىَّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أنْ تَغْفِرَلى ذُنُوبى كُلَّها وَ تُجيرَنى مِنْ عَذابِكَ وَ تُوجِبَ لى رَضْوانَكَ وَ أَمانَكَ وَ اِحْسانَكَ وَ غُفْرانَكَ وُ جِنانِكَ وَ أَسْئَلُكَ أنْ تَفُكَّ عَنّى كُلَّ حَلْقَةٍ بَيْنَى وَ بَيْنَ مَنْ